شناسایی افراد در دیدارهای اول؛ ممکن یا غیرممکن؟

 به گزارش اقتصاد سالم ؛ روان‌شناسی زرد گاهی راه‌هایی آسان ارائه می‌أهد اما درواقع برای شناخت افراد، مهم‌ترین مسئله این است که درباره انسان سالم یا دچار مشکل، اطلاعاتی داشته باشیم. ممکن است شما فردی بذله‌گو یا فردی متین یا ساکت را نیکو و دوست‌داشتنی بنامید اما شناخت برخی نشانه‌ها می‌تواند مانع از ساده‌اندیشی ما در قضاوت درباره شخصیت افراد شود. شناخت درست اطرافیان می‌تواند به رابطه‌ای سالم‌ با آنها بدون آزردن و آزرده‌شدن و آسیب‌دیدن و آسیب‌زدن منجر شود. از قدیم سعی شده افراد را از روی خصوصیات ظاهری (مورفولوژی)، شاخصه‌های زیست‌شناسی مثل گروه‌های خونی یا بر مبنای روان‌شناسی ویژگی‌های رفتاری و خلق‌وخو یا آثار انسانی از قبیل خط‌شناسی، امضا‌شناسی و بررسی طراحی و نقاشی‌های آنها بشناسند. باید متوجه این مسئله باشیم که در شناخت افراد نیاز به بررسی مسائل و پیچیدگی‌های زیادی هست که توجه به آنها ما را از قضاوت زودهنگام و بی‌اساس بازمی‌دارد.

وقتی با شخصی در دیدارهای اول مواجه می‌شویم اعم از اینکه این فرد برای استخدام به نزد ما آمده یا همسایه‌ای است که به تازگی به ساختمان ما نقل‌ مکان کرده یا دوست و همکاری است که تازه با او آشنا می‌شویم، شروع گفت‌وگو با او می‌تواند مورد توجه باشد. اینکه آیا برخورد او طبیعی و رفتار او توام با احترام وآرامش هست یا نیست! امکان دارد یک نفر در اولین ارتباط بسیار شوخ به نظر برسد یا رک و صریح یا با احتیاط فراوان برخورد کند یا اغواگرانه یا دفاعی یا خصمانه؛ لازم است قبل از قضاوت درباره او کمی صبوری کرد تا به علت این رفتار پی ببریم.

در روان‌شناسی برخی اختلالات روانی دسته‌بندی شده‌اند؛ البته باید بدانیم که با یک نگاه، آن هم نگاه غیرکارشناسانه و آموزش‌ندیده نمی‌توان به کسی برچسب زد. اختلالات روانی به‌شدت با خلق‌وخوی افراد مرتبط هستند؛ مثلا افراد پارانوئید همیشه بدگمان و بدبین هستند و باورها و برداشت‌های غلطی در مورد دیگران دارند. همچنین ما در جامعه با افرادی مواجه می‌شویم که ممکن است گاهی به‌شدت غمگین و افسرده و گاهی به‌شدت فعال و پرانرژی باشند. اینها احتمال دارد دچار اختلال دوقطبی باشند که بسیار خطرناک است اما اصلا نمی‌توان به این سادگی چنین تشخیصی را درباره کسی عنوان کرد و نیاز به بررسی‌های بسیار دیگری نیز هست.

نگرش ما به مردم و اینکه آیا به آنها اعتماد می‌کنیم یا نه یا توان برقراری ارتباط و تعامل با دیگران را داریم یا نه، اینکه چه توقعاتی از اطرافیان خود داریم و با دوستان یا به‌زعم خودمان، دشمنان خود چگونه تعامل می‌کنیم، همگی مهم هستند اما نیاز به بررسی عمیق دارند، چون بیانگر شخصیت و درون ما هستند؛ مثلا فرد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوتایپال در عمل با خود بیگانه است. این فرد مردم‌گریز و انزواطلب بوده و بیش از حد خجول است. این فرد کناره‌گیر، از محیط خود آگاهی دارد اما مثلا فردی که به اسکیزوفرنی مبتلاست، ممکن است در نوع خاصی از این اختلال، همین رفتار را داشته باشد اما او از محیط خود آگاهی ندارد و ارتباطش با واقعیت قطع شده است. تشخیص این مسئله کار یک غیرمتخصص نیست؛ به همین دلیل باید در ارتباطات خود برای قضاوت درست درباره افراد خیلی سریع عمل نکنیم.

در برخورد با افراد همیشه به این دقت کنید که چگونه درباره دیگران قضاوت کرده و چگونه با عقاید اطرافیان خود برخورد می‌کنند. همچنین نگرش ما به خویشتن، علایق و انتخاب‌هایمان مثلا شغل و تفریحات‌مان نیز می‌توانند بیانگر شخصیت ما باشند. ما می‌توانیم به صدها چیز در آدم‌ها توجه کنیم، از نگرش آنها به مذهب، ماوراء‌الطبیعه، عشق  و شهامت گرفته تا کنجکاوی‌هایشان، نحوه انتقاد و مجادله‌کردن‌شان، نحوه همکاری‌کردن‌شان یا رازداری و دلسوزی‌کردن‌شان، الگوهای آنها در زندگی، رفتارهای غیرکلامی‌شان، زبان بدن و نحوه ارتباط چشمی،  نشستن، ایستادن، حرکات و نحوه غذاخوردن پوشش و وضع ظاهر یا اینکه فرزند چندم خانواده هستند، حتی طرز خوابیدن و توجه به اجزای چهره و قیافه‌شناسی و خط‌شناسی و… اما بررسی هر کدام از این عناصر مرتبط با شخصیت نیازمند دانش عمیقی هستند که کار قضاوت را بر ما سخت می‌کند. شاید براساس تجربه و دانش محدود خود کمی از افراد سردرآوریم یا بتوانیم تشخیص‌های نسبتا درستی درباره آنها بدهیم و به زعم خود آنها را بشناسیم اما همیشه باید به یاد داشته باشیم که انسان موجودی پیچیده و چندوجهی است و ممکن است آنچه ما به‌عنوان دلیل رفتارهای خود یا دیگران در نظر می‌گیریم، درواقعیت اشتباه باشد. علم روان‌شناسی علمی کوچه‌بازاری نیست و نیاز به تخصص دارد. اگر به آن علاقه‌مند هستید، حتما آن را تمام و کمال دنبال کنید چون قضاوت‌های نادرست درباره شخصیت اطرافیان‌مان گاهی می‌تواند برای ما و آنها آسیب‌زا باشد.