رییس جمهور مسئولان بورسی را تغییر دهد / عوامل صف‌های دروغین بورس مشخص هستند

آلبرت بغزیان در گفت‌وگو با پایگاه خبری “اقتصاد سالم”؛ اظهار کرد: بازار سرمایه ایران تا چند سال بیش بازاری ناشناخته بود. آنهایی که در این بازار فعالیت داشتند سودهای کلانی بردند. در چند سال اخیر بازار بورس توانست بیشتر از بازار طلا، ارز و مسکن سود ایجاد کند؛ اما پیشتر کسی به این بازار اهمیت نمی‌داد، از طرفی دولت‌ها نیز تبلیغی برای این بازار انجام نمی‌دادند.

وی ادامه داد: علی الرغم اینکه افراد زیادی در این بازار حضور نداشتند، اما بازیگرانِ داخل بازار سودهای خوبی دستشان رسید. در ادامه و در زمان آقای روحانی، ضمن تبلیغات وسیعی که صورت گرفت مردم وارد بازار بورس شدند؛ طوری که حتی صادر کردن کد بورسی زمان‌بر شد و هجومی که مردم به کارگزاری‌ها داشتند، به خاطر “درب باغ سبزی” بود که در جامعه تبلیغ شد.

این اقتصاددان ابراز کرد: ضمن رشد شاخص بورس، بعضا افراد حداقل و تنها سرمایه خود را وارد این بازار کردند. اما بعدها اتفاق دیگری رخ داد؛ آنچنانکه بازیگران اصلی از بازار خارج شدند. این موضوع منجر شد که افراد با سرمایه‌ی اندکی که آورده بودند، متضرر شوند و دیگر وارد بازار سرمایه نشوند. در حال حاضر نیز سهامی که در بازار وجود دارد، بسیار بیشتر از سابق است اما ارزش این سهام نسبت به گذشته کاهش یافته است. بر این اساس نمی‌توان گفت که بازار بورس ما بازار بزرگی بوده و اکنون باید آنرا نجات دهیم.

بغزیان تصریح کرد: انتظار سهامداران این است که این بازار حداقل به اندازه‌ی سایر بازارهای دیگر سود داشته باشد، اما با توجه به شرایط پیش آمده، حتی با یک استراتژی بلند مدت نیز این بازار نمی‌تواند سودده باشد. ضمن خرید سهام یک شرکت بزرگ، نهایتا ۲۰ درصد سود روی سهام خریداری شده کشیده خواهد شد؛ البته اگر سهامداران در نوسان‌گیری فعالیت کنند، بدون تردید سود بیشتری کسب خواهند کرد ولی فراموش نکنیم که موضوع نوسان‌گیری تخصص هر شخصی نیست.

این استاد دانشگاه ادامه داد: ما دو بازار اولیه و ثانویه در بورس داریم. بازار اولیه همان بازاری است معمولا در آن منفعت وجود دارد. در این بازار، سهمی مثلا ۱۰۰ تومانی عرضه می‌شود و می‌تواند روند رو به رشدی داشته باشد. این سهم در ادامه می‌تواند اصلاح قیمت کند و افت نماید. اما قبل از اصلاح قیمت و کاهشی شدن، سود خوبی برای سهام‌دار ایجاد خواهد کرد. تامین سرمایه در این روند بخوبی رخ می‌دهد. اما بازاری که از آن صحبت می‌کنیم، بازار ثانویه است که از قضا کاهشی شده و سهام‌دارانش را با ضرر مواجه ساخته است.

بغزیان گفت: بازار بورسی که امروز مثبت است و فردا بدون هیچ دلیلی ناگهان منفی می‌شود، بسیار جای شبهه و تعجب دارد. بازیگران در این بازار کسانی هستند که می‌توانند صف درست کنند و می‌توانند از نوسان‌هایی که خودشان درست می‌کنند، سود کسب کنند. واقعا نمی‌دانم مسئولان مربوطه چه موقع می‌خواهند از این روند دست بردارند و دیگر از آن حمایت نکنند. بازار سرمایه‌ کدام کشور یا تماما صف خرید است و یا فروش؟ این روند اصلا قابل حمایت نیست.

آلبرت بغزیان

این استاد اقتصاد دانشگاه تهران تصریح کرد: این بازار بازیگر دارد. از رئیس جمهور می‌خواهیم ضمن بازنگری در مسئولین بورس کشور، وارد این ماجرا شود و نظارتی عمیق به این “صف درست‌کردن‌ها” داشته باشد. تا زمانیکه این روند وجود دارد هیچ فردی به این بازار نزدیک نمی‌شود. در مقابل برای کسب سود، محلی را انتخاب می‌کنند که ریسک کمتری داشته باشد؛ مثلا سپرده‌گذاری در بانک.

او با اشاره به فروش اوراق گواهی با سود ۳۰ درصد گفت: خرید اوراق گواهی ۳۰ درصدی برای هر فردی می‌تواند سود قابل توجهی داشته باشد. اما چرا آن موقع چنین تصمیمی گرفته شد و هنوز هم مسئولانی که این تصمیم را گرفتند در راس کار هستند. آیا بانکها از این اوراق سود می‌برند؟ شکی نکنید که بانک‌ها خودشان سود می‌برند. من شخصا هیچ فرد معمولی را ندیدم که این اوراق را خریداری کرده باشد. بانک‌ها ضمن خرید این اوراق گواهی، از منابع مردم استفاده کرده‌اند. مشخصا وقتی سود بانک‌ها بیشتری می‌شود، در ادامه نرخ سود سپرده‌گذاری را هم تغییر خواهند داد تا اینگونه بتوانند سپرده‌ی بیشتری جذب کنند. بانک مرکزی هم ضمن اطلاع از این روند سکوت می‌کند.

وی ابراز کرد: در همه‌ی دوره‌ها شاهد چنین روندی در بانک مرکزی بوده‌ایم. ‌بانک مرکزی غالبا در قبال چنین تصمیماتی از سوی بانک‌ها، سکوت اختیار کرده است. هرچند که در دوره ریاست آقای فرزین این موضوع کمتر شد. پیشتر سیستم بانکی به بانک مرکزی دستور می‌داد و بانک مرکزی نمی‌توانست کار چندانی انجام دهد. بنگاه‌داری بانک‌ها که حتی اکنون به بنگاه‌سازی تبدیل شده است، نشان می‌دهد که بانک مرکزی ما نتوانسته است کاری انجام دهد و در مقابل زیاده‌خواهی بانک‌ها ایستادگی کند.

بغزیان گفت: البته در دوره اخیر بانک مرکزی تا حدودی توانست استقلال خود را ثابت کند، ولی چند سیاست نادرست هم دیده شد که انتظار می‎رفت با آنها مقابله شود؛ از جمله فروش اوراق ۳۰ درصدی و عدم برخورد مناسب با ناترازی‌های بانک‌های کشور. بدهکاران بزرگ نیز جوابگوی بدهی خود نشدند. اگر ما یک ماه اقساط عقب‌مانده داشته باشیم، بلافاصله به ضامن زنگ می‌زنند. ولی ابربدهکاران بانکی بدون هیچ مشکلی ادامه کار می‌دهند.

این استاد دانشگاه با اشاره به نوسانات تصنعی در بازار بورس گفت: اگر می‌خواهیم بازار بورس را اصلاح کنیم باید عواملی که در حال نوسان درست کردن و شاخص سازی تصنعی هستند، مواخذه شوند. باید اعتماد به بورس بازگردد. تغییر مسئولان بورس باید در صدر کار قرار گیرد. آن کدهایی که به راحتی و بدون هیچ مزاحمتی برای خودشان کاسبی می‌کنند، باید شناسایی شوند و با آنها برخورد شود.

این اقتصاددان تصریح کرد: ضمن وجود بازارهای دیگر از جمله، خودرو، طلا، بانک و… افراد مشخصا این بازارها را به بازار بورس ترجیح می‌دهند، چراکه ریسک کمتری دارند. البته همین بانک‌ها در زمینه‌های مختلف از جمله حساب وکالتی جهت ثبت نام خودرو، تخلف داشتند. چرا با آنها برخورد نکردند؟ تا وقتی این اوضاع درست نشود، نمی‌توانیم با اجبار مردم را به سمت بازار بورس سوق داد. وقتی یک بانک زیان‌ده است، اما سهامش در بورس رشد کرده است؛ نشانه‌های خوبی را به مردم منعکس نمی‌کند و به همین خاطر مردم هم از چنین بازار مبهمی فاصله می‌گیرند.

پی نوشت:

۱_ این گفت وگو پیش از رسانه ای شدن موضوع دریافت تسهیلات میلیاری توسط مدیران ارشد بورس، انجام شده است.